Saturday, 24 September 2016

RUMAH TRADISIONAL PAHANG

KEUNIKAN seni bina rumah Melayu tradisional merupakan suatu gambaran yang memperlihatkan kreativiti dan kehalusan pertukangan atau kerja tangan masyarakat Melayu yang dipengaruhi oleh pelbagai faktor meliputi alam sekitar, iklim, acuan corak budaya dan agama Islam.

Elemen-elemen yang terdapat di dalam reka bentuk seperti bahan binaan, struktur, ruang dan dekorasi menggambarkan kehidupan dan satu bentuk budaya pemilik rumah tersebut.

Justeru, seni bina Melayu bukan sahaja dilihat sebagai satu bentuk pengetahuan atau kemahiran seni kreatif yang mempunyai simbol dan nilai estetika tersendiri, sebaliknya ia memiliki makna dan falsafah.

Menurut Pengarah Muzium Warisan Melayu Universiti Putra Malaysia (UPM), Dr. Muhammad Pauzi Abd. Latif, struktur Rumah Serambi Pahang dikaitkan dengan binaan yang mempunyai maksud dan tujuan tertentu. Rumah yang dibina dengan kayu cengal dan merbau itu memperlihatkan sifat kreatif masyarakat Melayu yang tinggi di dalam menampilkan ciri-ciri kediaman yang unik.

“Keunikan Rumah Serambi Pahang dapat dilihat menerusi teknik pembinaan kediaman yang berdasarkan tradisi seni bina Melayu iaitu dibina dengan kayu tanpa menggunakan sebarang paku pada dinding dan lantai.

“Selain mempunyai tiga ruang utama iaitu serambi hadapan, rumah ibu atau induk serta serambi dapur, keunikan rumah itu juga terletak pada bahagian ‘geta’ atau lantai yang ditinggikan untuk tujuan tertentu termasuk sebagai tempat berehat dan tidur.

“Kedudukannya yang lebih tinggi daripada lantai dan strukturnya yang kuat membolehkan penghuni mendiaminya dengan selamat. Jadi, boleh dikatakan rumah tersebut mempunyai ciri-ciri keselamatan yang bertujuan mengelakkan serangan musuh dari bahagian bawah.

“Biasanya, pada zaman dahulu musuh yang cuba menganiaya pemimpin akan bertindak menjolok lembing ke arah lantai dari bawah rumah bagi mendatangkan kecederaan ke atas pemimpin berkenaan. Justeru dengan adanya ‘geta’, ia dapat menghindari kejadian tersebut daripada berlaku.

Keistimewaan Rumah Serambi Pahang juga terletak pada lebihan rasuk atau bahan binaan rumah kayu yang berfungsi sebagai pengikat rangka rumah bagi tujuan penambahan ruang.

“Melihat pada bahagian tersebut, ia jelas menunjukkan bahawa masyarakat Melayu pada masa itu sudah memikirkan perancangan untuk meluaskan rumah sekiranya terdapat penambahan ahli keluarga.

“Jadi, kerja-kerja membuat atau menambah ruang baharu kediaman menjadi lebih mudah dengan hanya memasang pasak kayu pada bahagian lebihan rasuk sedia ada.

“Selain itu, kewujudan tingkap labuh sedia ada di bahagian dinding turut memudahkan kerja-kerja pertukangan ketika proses penambahan keluasan kediaman dilakukan kerana jurubina tidak perlu lagi bersusah payah membina laluan baharu ke ruang tambahan,” katanya.

Rumah Serambi Pahang juga mempunyai penghadang (dikenali bendul bagi rumah tradisional lain) setinggi kira-kira 0.4 meter yang berfungsi sebagai pintu masuk dari rumah ibu ke serambi.

“Penghadang tersebut menepati ciri-ciri keselamatan yang berfungsi melengahkan atau melambatkan tindakan individu yang membuat serangan bagi membolehkan tuan rumah mengambil langkah menyelamatkan diri atau bersiap siaga mempertahankan diri,”ujarnya.

Sementara itu, menurut Kurator Muzium Warisan Melayu UPM, Khairulnisa Haron, kelainan turut dapat dilihat dari segi kesederhanaan dalam hiasan rumah yang tidak terlalu sarat dengan ukiran.



No comments:

Post a Comment